ورود به بورس؛ چگونه می‌توانید در بورس فعالیت کنید؟

در مورد بورس چقدر اطلاعات دارید؟ اگر فردی آماتور هستید و فکر می‌کنید بورس فقط جای سرمایه‌گذاران حرفه‌ای است، با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا دریابید چطور به سادگی وارد بورس شوید و به فعالیت بپردازید.

حتما تا حالا این سوالات برای شما هم پیش آمده است :

  • آیا بورس ویژه ریسک‌پذیران است؟ آیا برای افراد ریسک‌گریز در بورس امکان سرمایه‌گذاری وجود دارد؟
  • بورس مختص افراد حرفه‌ای و متخصص است؟ افراد غیرحرفه‌ای هم می‌توانند در بورس سرمایه‌گذاری کنند؟

به این نمودار توجه کنید:

 

 

پاسخ سوال اول در این نمودار نهفته است. این نمودار شیوه‌های مناسب سرمایه‌گذاری در بورس را براساس میزان ریسک‌پذیری افراد نشان می‌دهد. همانطور که مشخص است افرادی که به هیچ وجه تمایلی به پذیرش ریسک ندارند، می‌توانند در بورس، اوراق مشارکت و یا اوراق اجاره خریداری کنند. چون سودش تضمین شده است.

افرادی که میزان ریسک‌پذیری آنها اندکی بیشتر است، احتمالا سرمایه‌گذاری در صندوق‌های سرمایه‌گذاری را به خرید اوراق مشارکت و اوراق اجاره ترجیح می‌دهند؛ چون سرمایه‌گذاری در این صندوق‌ها پتانسیل بازدهی بالاتری دارد.

اما سرمایه‌گذارانی که از دو گروه قبلی ریسک‌پذیرتر هستند، ترجیح می‌دهند خودشان مستقیم سهام شرکت‌ها را بخرند، چون احتمال می‌دهند در ازای پذیرش این ریسک سود بیشتری به دست بیاورند. در نهایت افرادی که به‌شدت ریسک پذیرند، می‌توانند در قراردادهای آتی سرمایه‌گذاری کنند.

اگر با مفاهیمی مثل صندوق سرمایه‌گذاری یا قراردادهای آتی آشنا نیستید، نگران نباشید. در ادامه به شما در این مورد آموزش‌های خوبی می‌دهیم.

حال به دو سوالی که در ابتدا مطرح شد، پاسخ کامل می‌دهیم:

سوال: آیا فقط افراد ریسک‌پذیر می‌توانند در بورس سرمایه‌گذاری کنند؟

خیر! همه افراد با سطوح مختلف ریسک‌پذیری امکان سرمایه‌گذاری در بورس را دارند.

 

سوال: آیا بورس مختص افراد حرفه‌ای و متخصص است؟ افراد غیرحرفه‌ای هم می‌توانند در بورس سرمایه‌گذاری کنند؟

بله! به این نمودار نگاه کنید:

 

 

به خوبی مشخص است افراد با کمترین تخصص هم می‌توانند از طریق خرید اوراق مشارکت، اوراق اجاره و یا سرمایه‌گذاری در صندوق‌های با سود ثابت، وارد بورس شوند.

افرادی که تخصص بیشتری دارند، می‌توانند از بین سایر صندوق‌های سرمایه‌گذاری، صندوقی که عملکرد مناسب‌تری را دارد انتخاب کنند. همچنین این گروه از سرمایه‌گذاران می‌توانند از خدمات سبدگردانی اختصاصی (که در ادامه به آن می‌پردازیم) استفاده کنند.

با افزایش میزان شناخت و آگاهی افراد از نحوه ارزیابی سهام شرکت‌ها، سرمایه‌گذاران می‌توانند به صورت مستقیم نسبت به خرید و فروش سهام شرکت‌ها اقدام کنند.

افراد بسیار متخصص و حرفه‌ای هم درکنار همه گزینه‌های مورد اشاره، مهارت سرمایه‌گذاری در ابزارهای با ریسک بالا مانند قراردادهای آتی را پیدا می‌کنند.

برخلاف برخی تصورات رایج، بورس فقط محلی برای سرمایه‌گذاری افراد متخصص و حرفه‌ای نیست و غیر حرفه‌ای‌ها هم می‌توانند در بورس، سرمایه‌گذاری کنند.

چطور وارد بورس شویم؟

قبل از توضیح مفصل روش‌های سرمایه‌گذاری، بهتر است به یک سوال اساسی پاسخ بدهیم: «اولین گام اجرایی برای ورود به بورس چیست؟»

مثلاً اگر سرمایه‌گذار بعد از انجام بررسی‌های لازم به این نتیجه برسد که سهام شرکت (الف) برای سرمایه‌گذاری مناسب است، چطور و از کجا باید این سهم را بخرد؟

احتمالا تا حالا اسم «کارگزار» را شنیده‌اید. خرید و فروش سهام و سایر انواع اوراق بهادار در بورس فقط از طریق کارگزاران رسمی بورس (که در اغلب شهرهای کشور مستقر هستند) انجام می‌شود. بنابراین برخلاف تصور عموم، برای سرمایه‌گذاری در بورس هیچ نیازی به مراجعه به تالار بورس نیست و کارگزاران بورس این کار را انجام می‌دهند.

کارگزاران افراد آگاه، خبره و مورد اعتماد هستند که پس از کسب مجوزهای لازم از سازمان بورس، اقدام به خرید و فروش سهام و سایر انواع اوراق بهادار می‌کنند و البته در ازای ارائه خدمات، مبلغ بسیار اندکی کارمزد می‌گیرند.

سازمان بورس به طور مستمر و دقیق بر نحوه فعالیت کارگزاران بورس نظارت دارد تا سرمایه‌گذاران مطمئن باشند.

اگر می‌خواهید اطلاعات کارگزاران بورس را ببینید، به پایگاه اینترنتی سازمان بورس و اوراق بهادار مراجعه کنید.

اولین چیزی که برای وارد بورس شدن نیاز داریم چیست؟

کد سهامداری! همانطور که برای هر نوع عملیات بانکی، لازم است یک حساب در بانک داشته باشید، در بورس هم هر سرمایه‌گذار، باید یک کد سهامداری یا اصطلاحاً «کد بورسی» داشته باشد. این کد، یک شناسه هشت کاراکتری است که از سه حرف اول نام‌خانوادگی و یک عدد تصادفی پنج رقمی تشکیل شده است.

مثلا اگر نام‌خانوادگی فردی رضایی باشد، کد سهامداری آن ممکن است reza1234 باشد. کد سهامداری منحصر به فرد است و هر سرمایه‌گذار تنها یک کد معاملاتی دارد.

برای دریافت کد سهامداری کافی‌ است به یکی از شرکت‌های کارگزاری بورس مراجعه و مدارک کارشناسی خود شامل شناسنامه و کارت ملی را به کارگزار ارائه بدهید. ظرف دو روز کد سهامداری برای شما صادر و تحویل داده می‌شود. صدور کد سهامداری کاملا رایگان است.

با دریافت کد سهامداری عملا قدم به دنیای بورس گذاشتید و می‌توانید در این بازار سرمایه‌گذاری کنید. توجه داشته باشید که همه شیوه‌های سرمایه‌گذاری در بورس (مثل خرید و فروش اوراق مشارکت، اوراق اجاره، سهام، سرمایه‌گذاری در صندوق‌های سرمایه‌گذاری و دیگر موارد) نیازمند داشتن کد سهامداری است.

روش های خرید و فروش سهام در بورس

پس از دریافت کد سهامداری، می‌توانید سهام (یا سایر اوراق) خرید و فروش کنید:

  • با مراجعه حضوری به کارگزار (تقریباً منسوخ شده!)
  • سفارش تلفنی (تقریباً منسوخ شده)
  • سفارش اینترنتی (رایج)
  • خرید و فروش آنلاین (رایج)

 

به تشریح هریک از این روش‌ها می‌پردازیم:

روش اول: مراجعه حضوری به کارگزار

در این روش سرمایه‌گذار به صورت حضوری به شرکت کارگزاری مراجعه می‌کند و فرم درخواست خرید یا فروش اوراق بهادار را تکمیل می‌کند. این فرم شامل اطلاعاتی مثل مشخصات کامل فرد، نشانی و تلفن تماس کد سهامداری و همچنین مشخصات کامل سهام و یا سایر اوراق بهاداری است که فرد قصد خرید یا فروش آن‌ها را دارد.

روش دوم: خرید و فروش صورت تلفنی

در این روش، سرمایه‌گذار می‌تواند بدون نیاز به مراجعه حضوری به شرکت کارگزاری، صرفا از طریق استفاده از سامانه مرکز تماس کارگزاری به صورت تلفنی سفارش خود را برای خرید یا فروش سهام و سایر انواع اوراق بهادار به کارگزار ارائه بدهد.

برای این کار کافی است سرمایه‌گذار یک بار به شرکت کارگزاری مراجعه کند و قرارداد مربوطه را امضاء کند. حداکثر ظرف مدت یک‌هفته پس از امضاء قرارداد، کارگزاری نام‌کاربری و رمز‌عبور اختصاصی‌ای به‌صورت محرمانه به مشتری می‌دهد. از این به بعد، سرمایه‌گذار می‌تواند سفارش‌های خود را برای خرید یا فروش به صورت تلفنی وارد سامانه معاملاتی کند.

ارائه سفارش به‌صورت تلفنی هیچ فرقی با ارائه سفارش به‌صورت حضوری ندارد. شرکت کارگزاری، سفارش‌های تلفنی را هم درست مثل سفارشات حضوری پیگیری می‌کند. همچنین سامانه مرکز تماس کارگزاری به صورت خودکار به مشتری شماره پیگیری می‌دهد تا در هر لحظه بتواند از آخرین وضعیت سفارش خود مطلع شود. فعال‌سازی امکان سفارش تلفنی برای مشتریان رایگان است.

روش سوم و چهارم: اینترنتی و آنلاین

روش اینترنتی از نظر عملکرد شبیه روش تلفنی است. در روش اینترنتی هم مشتری بعد از دریافت رمزعبور از شرکت کارگزاری به سایت اینترنتی کارگزار مراجعه و با تکمیل فرم‌های درخواست خرید یا فروش به صورت اینترنتی سفارش خود را در سامانه کارگزار ثبت می‌کند.

ما نمی‌خواهیم روش خرید و فروش اوراق بهادار به‌صورت اینترنتی را به‌طور کامل توضیح بدهیم. با‌توجه به راه‌اندازی سامانه معاملات آنلاین، دیگر از روش ارائه سفارش اینترنتی استفاده چندانی نمی‌شود.

در سه روش اول، یک نکته مشترک وجود دارد. مشتری سفارش خود را به شرکت کارگزاری می‌دهد و کارگزار درخواست مشتری را وارد سامانه معاملات می‌کند. بنابراین مشتری مستقیما اقدام به خرید یا فروش اوراق بهادار نمی‌کند. اما روش چهارم معاملات آنلاین این مکان را فراهم می‌کند که سرمایه‌گذار مستقیما درخواست‌های خرید یا فروش سهام را بدون واسطه کارگزار وارد سامانه معاملات بورس کند.

اجازه بدهید بیشتر در مورد روش چهارم توضیح بدهیم.

 

روش معاملات آنلاین چیست و چه مزایایی دارد؟

همانطور که گفتیم مهمترین تفاوت روش خرید و فروش برخط سهام با سایر روش‌ها این است که به سرمایه‌گذار اجازه می‌دهد مستقیما و بدون واسطه کارگزار، اقدام به خرید و فروش سهام کند. جذابیت معاملات آنلاین برای سرمایه‌گذاران به حدی زیاد است که با وجود گذشت فقط دو سه سال از راه‌اندازی این سامانه در بورس ایران، هم اکنون تعداد زیادی از سهامداران از روش آنلاین برای خرید و فروش سهام استفاده می‌کنند.

مزایای روش معاملات آنلاین

۱- سرعت عمل در خرید و فروش

به محض دریافت اطلاعات معتبر در خصوص یک سهم، سرمایه‌گذار باید در کمترین زمان نسبت به خرید یا فروش آن سهم تصمیم‌گیری کند. چه بسا چند دقیقه و حتی چند ثانیه تاخیر در خرید یا فروش یک سهم باعث شود تا سرمایه‌گذار مجبور شود سهم مورد نظر خود را با قیمت بالاتر بخرد یا سهمی را که در اختیار دارد با قیمت کمتری بفروشد.

طبیعتا در روش‌های سنتی که درخواست خرید یا فروش از طریق کارگزار انجام می‌شود، زمان بیشتری طول می‌کشد تا کارگزار درخواست را وارد سامانه معاملات کند. در حالی که در روش آنلاین، سرمایه‌گذار می‌تواند تنها با یک کامپیوتر یا حتی تلفن همراه دارای اینترنت، در کسری از ثانیه نسبت به خرید یا فروش سهم موردنظر خود اقدام کند.

۲- حذف محدودیت زمانی و مکانی در سرمایهگذاری

در روش معاملات آنلاین، سرمایه‌گذار می‌تواند از هرجایی (منزل، محل کار یا هرجای دیگری که اینترنت باشد) سهام بخرد یا بفروشد. بنابراین مشکلات موجود در روش مراجعه حضوری مثل ترافیک، آلودگی هوا، از دست‌دادن زمان و خیلی از مشکلات دیگر در این روش وجود ندارد.

۳- کاهش اختلاف احتمالی بین مشتری و کارگزاری

برخی مواقع بین کارگزار و مشتری اختلافاتی ایجاد می‌شود. مثلاً مشتری می‌گوید که کارگزار درخواستش را به موقع وارد سامانه نکرده و بخاطر این تاخیر متحمل زیان شده است. در حالی که کارگزار چنین ادعایی را قبول ندارد. البته این موارد بسیار اندک است ولی با استفاده از روش معاملات آنلاین، اینگونه اختلافات بین کارگزار و مشتری از بین می‌رود. چون دیگر شرکت کارگزاری در ثبت این درخواست دخالتی ندارد.

۴- استقلال کامل در تصمیمگیری سرمایهگذار

در روش‌های سنتی چون سفارش‌های مشتریان توسط معامله‌گران شاغل در شرکت کارگزاری وارد سامانه می‌شود این احتمال وجود دارد که در مواردی هرچند بسیار محدود برخی خطاهای انسانی در کیفیت ثبت درخواست مشتریان در سامانه رخ بدهد یا معامله‌گران در تصمیم سرمایه‌گذار برای خرید یا فروش سهم اثرگذار باشند.

در روش معاملات آنلاین، خود سرمایه‌گذار درباره خرید یا فروش سهم تصمیم می‌گیرد و هیچ شخص ثالثی در این موضوع دخالت ندارد. بنابراین استقلال فرد تصمیم گیرنده به طور کامل رعایت می‌شود.

۵- نقل و انتقال وجوه لازم به صورت الکترونیکی

در روش معاملات آنلاین، در کمترین زمان ممکن پس از انجام معامله، مبلغ مورد نیاز برای خرید سهام به همراه کارمزد مربوطه به صورت خودکار از حساب بانکی الکترونیکی مشتری کسر می‌شود. همچنین وجوه حاصل از فروش سهام پس از کسر کارمزدهای مربوطه به حساب فرد واریز می‌شود. بنابراین برای دریافت و پرداخت وجه نیازی به مراجعه حضوری به بانک نیست و مشتری در هر لحظه از زمان می‌تواند آخرین وضعیت گردش مالی و موجودی حساب خود را کنترل کند.

علاوه بر مزایای بالا، می‌توانیم یک مزیت مهم دیگر هم برای روش آنلاین در نظر بگیریم. اینکه به عنوان تسهیل فرآیند سرمایه‌گذاری در بورس، به رشد و توسعه مداوم بازار سرمایه و فراگیر شدن این بازار در بین اقشار مختلف جامعه بسیار کمک می‌کند.

نحوه دسترسی به سامانه معاملات آنلاین

شاید این سوال برای شما پیش آمده باشد که نحوه خرید و فروش آنلاین سهام به چه صورت است و چگونه می‌توانیم به این سامانه دسترسی پیدا کنیم؟

در روش ارائه سفارش به صورت تلفنی توضیح دادیم که متقاضی استفاده از این روش باید به شرکت‌های کارگزاری مراجعه کند و قراردادی را در خصوص استفاده از این خدمات با کارگزاری منعقد کند. روش معاملات آنلاین سهام هم به همین صورت است.

اگر چه در روش‌های معاملات آنلاین، سرمایه‌گذار مستقیما اقدام به خرید و فروش سهام می‌کند و کارگزار در این عمل دخالتی ندارد، اما به دلیل فرایند تسویه معاملات و نقل و انتقال مالکیت سهام بین خریدار و فروشنده از طریق کارگزاران به عنوان واسط میان بورس و سرمایه‌گذار انجام می‌شود.

دسترسی به سامانه معاملات، از طریق شرکت‌های کارگزاری برای متفاضیان امکان پذیر است. بنابراین در نخستین گام برای دسترسی به سامانه معاملات آنلاین، سهام متقاضی باید به یکی از شرکت‌های کارگزاری بورس در سراسر کشور مراجعه کند و درخواست دهد.

شرکت کارگزاری موظف است قبل از امضا قرارداد، از توانایی مشتری نسبت به اصول سرمایه‌گذاری در بورس و مقررات مربوطه اطمینان پیدا کند. به این منظور اغلب شرکت‌های کارگزاری از متقاضیان استفاده از سامانه معاملات آنلاین به صورت حضوری یا الکترونیک آزمون می‌گیرند تا میزان آشنایی متقاضی با بازار سرمایه را ارزیابی کنند.

در صورت احراز توانمندی مشتری برای سرمایه‌گذاری در بورس قراردادی بین کارگزار و مشتری منعقد می‌شود. براساس این قرارداد، دسترسی مشتری به سامانه فراهم می‌شود. شرکت کارگزاری حداکثر ظرف مدت یک‌هفته پس از امضاء قرارداد، نام‌کاربری و رمزعبور برای استفاده از سامانه معاملات آنلاین را صادر می‌کند و به‌صورت محرمانه به مشتری تحویل می‌دهد.

برای استفاده از سامانه معاملات بر آنلاین، مشتری باید در بانکی که کارگزار به او اعلام می‌کند حساب داشته باشد. طبیعتا به محض اینکه مشتری سفارش خرید سهام را از طریق سامانه وارد کند، مبلغ مورد نیاز برای خرید سهام به عنوان کارمزد مربوطه در حساب بانکی بلوکه می‌شود و پس از انجام خرید مبلغ مذکور به‌صوزت خودکار از حساب بانکی مشتری کسر می‌شود. در مورد فروش سهام هم، مبلغ حاصل از فروش بعد از کسر کارمزد و مالیات فروش به حساب مشتری واریز می‌شود.

 

6 نکته اساسی در معاملات آنلاین سهام

در اینجا قصد داریم به چند نکته اساسی که سرمایه‌گذاران برای خرید و فروش معاملات آنلاین سهام باید به آن توجه داشته باشند اشاره کنیم:

نکته اول:

دسترسی به سامانه معاملات آنلاین، کاملا رایگان است. تنها هزینه‌ای که سرمایه‌گذار برای خرید و فروش اوراق بهادار باید بپردازد کارمزد و مالیات بسیار ناچیز است.

نکته دوم:

با توجه به اینکه دسترسی به سامانه معاملات آنلاین از طریق نام‌کاربری و رمزعبور امکان‌پذیر است، سرمایه‌گذار باید در حفظ و نگهداری آن دقت کافی داشته باشد و از فاش کردن اطلاعات برای دیگران خودداری کند. همچنین به منظور رعایت امنیت بیشتر در استفاده از سامانه، سرمایه‌گذار باید حداکثر هر سه ماه یکبار رمز عبور خود را تغییر دهد.

نکته سوم:

سامانه‌های معاملات آنلاین سهام به گونه‌ای طراحی شده‌اند که با حداقل پهنای باند اینترنتی کار می‌کنند. بنابراین سرمایه‌گذاران به راحتی و حتی با استفاده از اینترنت خانگی می‌توانند از نقاط مختلف در سراسر کشور نسبت به خرید و فروش سهام در بورس اقدام کنند.

نکته چهارم:

با استفاده از سامانه معاملات آنلاین می‌توانید همواره از آخرین وضعیت موجودی حساب بانکی، سوابق معاملات در بورس و سبد سهام خود مطلع شوید. بنابراین بهتر است همواره اطلاعات مربوطه را کنترل کنید و اگر احیاناً تفاوتی در این اطلاعات وجود داشت موضوع را برای پیگیری بیشتر به شرکت کارگزاری اطلاع بدهید.

نکته پنجم:

اگرچه سامانه معاملات آنلاین سهام معمولاً ساختار کلی و الگوی یکسانی دارند، اما ممکن است برخی تفاوت‌های جزئی بین سامانه‌ها وجود داشته باشد. بنابراین توصیه می‌شود سرمایه‌گذاران قبل از استفاده سامانه معاملات برخط از طریق مطالعه بروشورهای راهنما و یا کسب آموزش‌های لازم آشنایی کافی با نحوه استفاده از این سامانه و کارکرد های متنوع آن را کسب کنند.

 

نکته ششم:

در حال حاضر همه کارگزاران رسمی بورس، خدمات معاملات آنلاین را به سرمایه‌گذاران ارائه می‌دهند و شما با مراجعه به هر یک از کارگزاران مذکور و انجام فرایند مربوط می‌توانید به سامانه معاملات آنلاین دسترسی پیدا کنید.

 

——***——

برای یادگیری بیشتر در مورد بورس، مقاله‌های زیر را برایتان آماده کرده‌ایم:

تاریخچه بورس جهان و ایران

سرمایه گذاری در بورس و مزایای آن

ریسک پذیری در بورس

اوراق بهادار و انواع آن

سهام و انواع آن

شاخص بورس چیست؟ همه چیز در مورد شاخص بورس

سرمایه گذاری در بورس برای تازه کارها

حقوق سرمایه گذاران در بورس

معرفی پایگاه های اینترنتی

 

منبع اصلی: سازمان بورس کالای ایران

برای اطلاع از آخرین مطالب و رویدادهای آموزشی و تحلیل‌ها، عبدالحکیم بایی را اینستاگرام دنبال کنید.

دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید