اشتباهات نابخشودنی در سرمایه‌گذاری

چهاردهمین دورهمی مجازی کافه پول روز یکشنبه 12 مرداد 99 با حضور بیش از یکصد نفر از علاقه‌مندان به مباحث مالی برگزار شد. موضوع آموزشی این کافه پول بحث درباره برخی از مهم‌ترین و رایج‌ترین اشتباهات افراد در سرمایه‌گذاری بود. آن‌چه در ادامه می‌خوانید خلاصه‌ای از مباحث آموزشی ارائه‌شده در این دورهمی است.

 

لینک‌های مرتبط با رویداد:

بخوانید: تحلیل بازار سکه، طلا و دلار (12 مرداد 99)

ثبت‌نام کنید: ثبت‌نام در جدیدترین رویداد کافه پول

عضو شوید: کانال تلگرام کافه پول

 

—***—

 

اشتباهات نابخشودنی در بحث سرمایه‌گذاری بسیار زیاد است. همانطور که دنیای ما دنیای فراوانی‌هاست، اشتباهات سرمایه‌گذاری هم بسیار فراوان بوده و به قول دیالوگ معروف فیلم مارمولک، همان‌طور که راه‌های رسیدن به خدا به اندازه عدد آدم‌هاست؛ راه‌های اشتباه‌کردن در سرمایه‌گذاری هم به اندازه کل آدم‌های جهان است. و همه ما نه به یک روش، بلکه به روش‌های مختلف در بازارهای مالی مرتکب اشتباه می‌شویم.

 

انواع اشتباهات در سرمایه‌گذاری

بهرت است اشتباهات در سرمایه‌گذاری را به چند گروه، دسته‌بندی کنیم. این دسته‌بندی‌های مختلف از این جهت مهم است که شما وقتی با اشتباهی برخورد کردید، راحت‌تر می‌توانید ریشه آن را یافته و درصدد جبران برآیید و اجازه ندهید در آینده دوباره تکرار شود. من در اینجا اشتباهات رایج در سرمایه‌گذاری را به سه دسته زیر تقسیم می‌کنم و در ادامه هر کدام را شرح می‌دهم:

  1. اشتباهات رفتاری مالی
  2. اشتباهات دانشی
  3. اشتباهات در استراتژی معاملاتی
  4. اشتباهات  در سبدبندی دارایی ها

دسته اول: اشتباهات رفتاری مالی

اشتباهاتی که در رفتار انسان‌ها نمود پیدا می‌کند و اغلب منشا آن هم از فکر، ذهن و روان انسان‌ها سرچشمه می‌گیرد. یعنی ضمیر ناخداگاه شما به گونه‌ای برنامه‌ریزی می‌شود که منجر به بروز رفتار اشتباه در شما می‌شوید. بسیاری از سوگیری‌های مالی ما نشات گرفته از اشتباهات رفتاری است.

 

دسته دوم: اشتباهات دانشی

اشتباهاتی که به دانش افراد ارتباط دارد و عموما ناشی از کمبود دانش و آگاهی افراد است. مثل اکثر افرادی که الان وارد حوزه بورس شده‌اند و ناگهان می‌بینند بازار چند روز منفی شده و افت پیدا کرده است و بعضی سهم‌ها را نتوانستند آن‌قدری که دوست داشتند بخرند و در صف خرید گیر افتاده و با مشکلات عدیده‌ای مواجه می‌شوند.

این افراد چون به تازگی کار خود را شروع کردند و در تحلیل و انتخاب سهام و خریدن و نخریدن طلا و سکه و دلار و غیره ناتوان هستند. عموما چنین افرادی باید سطح دانش و اطلاعات‌شان را افزایش دهند و از مشاوران آگاه و خبره‌ای کمک بگیرند.

 

دسته سوم: اشتباه در استراتژی‌های معاملاتی

برخی اشتباهات به طراحی استراتژی‌های معاملاتی شما بر می‌گردد. یعنی شما ممکن است اصول تحلیل تکنیکال، فاندامنتال، روانشناسی بازارهای سرمایه و غیره را در حد خوبی بلد باشید، اما در عین حال در استراتژی معاملاتی‌تان دچار مشکل می‌شوید. در این شرایط می‌بینید علی‌رغم تمام تلاش و توانایی‌هایی که دارید، بازدهی لازم را به دست نمی‌آورید. در چنین شرایطی از خود می‌پرسید که کجای کار من اشتباه بود؟ و کسی که کار را بلد باشد و با پرسش‌های مختلف بتواند شما را کاوش کند، متوجه خواهد شد که مشکل در طراحی استرانژی معاملاتی شماست.

دقت کنید که منظورم از استراتژی معاملاتی این نیست که شما چند اندیکاتور را با هم ترکیب بکنید و بعد بگویید این‌ها با هم یک استراتژی معاملاتی می‌شوند؛ خیر! استراتژی معاملاتی خیلی بحث گسترده‌تر از این حرف‌ها است. مثلا:

  • در کدام بازار سرمایه‌گذاری کنیم؟
  • بلندمدت سرمایه‌گذاری کنیم یا کوتاه مدت؟
  • نمودارها را در چه تایم فریمی بررسی کنیم؟
  • نقاط ورود و خروج را چطوری تعیین کنیم؟
  • چه ساعت‌هایی و چه روزهایی در بازار فعالیت کنیم؟
  • و ده‌ها مورد دیگر…

 

به خاطر دارم در حوالی سال 92-93، سایتی داشتم و در آن به صورت هفتگی به کاربران سیگنال طلای آبشده می‌فروختم. به عبارتی من به آنها می‌گفتم کجا بخرند و کجا بفروشند. آن عزیزان از تحلیل‌های من استفاده کرده و سود می‌بردند و در عین حال ضرر می‌کردم! این موضوع به‌شدت باعث ناراحتی من می‌شد.

بعد از پرس‌وجو از برخی آنها متوجه شدم که آن‌ها به‌درستی حد سود و زیان‌شان را رعایت می‌کردند. در حالی که من اصلا حد زیان را رعایت نکرده و استراتژی معاملاتی اشتباهی را به کار می‌گرفتم.

 

دسته چهارم: اشتباهات در سبدبندی دارایی‌ها

سبدبندی دارایی‌ها، یعنی اینکه دارایی‌های‌مان را برای سرمایه‌گذاری در بازارهای مختلف، چطور تقسیم‌بندی کنیم؟ آیا همه را در سهام بگذاریم؟ یا بخش‌هایی را در سکه، طلا، ملک، خودرو و غیره وارد کنیم؟

اگر تقسیم‌بندی مناسب در سبدبندی دارایی‌ها نداشته باشیم، دچار اشتباهاتی می‌شویم که در برآیند کلی رشد دارایی و سرمایه اولیه ما مشکلات متعددی ایجاد می‌کند.

 

—***—

 

دوست عزیز دقت کنید که درباره اشتباهات زیرمجموعه هر کدام از این دسته‌بندی‌ها، مي‌توان ساعت‌ها صحبت کرد و صدها صفحه مقاله نوشت. من در کافه پول 14 می‌خواهم برای اینکه کلی گویی نکنیم، درباره چند مورد از اشتباهات رفتاری مالی کمی عمیق‌تر صحبت کنیم. برای اینکه بحث را بهتر پیش ببریم، اجازه دهید اول درباره عوامل موثر در اشتباهات رفتاری مالی توضیحاتی را ارائه کنم.

 

عوامل موثر در اشتباهات رفتاری مالی

بحث اشتباهات رفتاری مالی بسیار گسترده است؛ زیرا دقیقا این اشتباهات را «انسان» با کلی پیچیدگی‌های ذهنی مرتکب می‌شود. یعنی ذهن ما خالق رفتارهای اشتباه و درست ماست. این ذهنیت طی سال‌ها در نتیجه عوامل محیطی مختلف و معاشرت با خانواده، دوستان، مدرسه، دانشگاه و محل کار شکل گرفته و می‌توانیم بگوییم ذهن ما دیگر مال خودمان نیست.

ما در حوزه روانشناسی و خودشناسی‌مان خیلی ضعف داریم و طبیعتا این ضعف در رفتارهای مختلف ما خودش را نشان می دهد و این مورد بی‌شک در حوزه مالی هم خواهد بود. حال در ادامه برخی از این اشتباهات رفتاری را در حوزه‌های مالی توضیح می‌دهم.

 

اشتباه اول: تعمیم روندهای اخیر به آینده

وقتی بپرسیم اوضاع بورس در این هفته چطور بود؟ یعنی اوضاع کلی بورس ایران را باید تحلیل کنیم. ولی اگر از تک تک افراد بخواهیم بپرسیم، باید بگوییم، اوضاع سبد دارایی شما چگونه است؟ مثال در بورس در همین اوضاع، برای سبد دارایی عده‌ای اوضاع خوب بوده و برای عده‌ای بد.  نکته مهمی که باید به آن توجه کنیم این است که تفاوت در دیدگاه وجود دارد و آن هم به دلیل عملکردهاست.

همیشه همه چیز آن‌طور که ما دوست داریم پیش نمی‌رود. گاهی چندین روز در صف خرید هستید و روزها در صف فروش. همه روزها سهم‌ها مثبت یا منفی نیست. به قول برخی دوستان، الان بازار خونین شده؛ در حالی که دو ماه پیش با چنین شرایطی روبرو نبودیم.

نکته مهم اینجا است که عده‌ای نمی‌خواهند این تغییر خاص را بپذیرند و فکر می‌کنند هرچه در گذشته بوده، در آینده هم هست. اوکی فکر می‌کنیم این‌طور درست است. حال من از شما می‌پرسم، چه کسانی دوست دارند بورس هر روز بالاتر برود؟ قطعا انسان‌های هوشمند، علی‌رغم اینکه خودشان در این بازار سهام‌دار هستند، پاسخ منفی می‌دهند. زیرا می‌دانند تاوانش چیست. این‌که دلار هر روز بالاتر برود، یعنی افزایش لجام‌گسیخته تورم…

اصلا منطقی نیست بازارهای مالی هر روز مثبت پنج به شما سود دهند. بازار مالی همواره به اصلاح نیاز دارند و موج عَلَم یزید نیست که الکی بالا برود. قطعا روزی سرنگون می‌شود. پس این که روندهای اخیر را بخواهیم به آینده ارتباط دهیم، چیزی است که اکثر افراد اشتباه می‌کنند و این اشتباه کجا خودش را نشان می‌دهد؟ خودتان جواب را پیدا کنید.

 

اشتباه دوم: آیا همیشه روند دوست شماست؟ کی دوست شما نیست؟

روند دوست شماست تا زمانی که خلاف جهت شما نباشه؛ تا زمانی که جهت روند عوض نشود. پس این روند ممکن است عوض شود و طبیعی است که موج هم داشته باشد. پس باید بپذیرید که بازار یک زمانی به استراحت نیاز دارد. پس حواستان باشد که قرار نیست روند بازار همیشه صعودی باشد.

 

اشتباه سوم: من می‌دونستم…!

احتمالا آن شخصیت معروف کارتون گالیور را به خاطر دارید که همیشه می‌گفت: «من می‌دونستم…!» اگر شما هم هر اتفاقی می‌افتد و این جمله ناخودآگاه در ذهن‌تان شکل می‌گیرد، یعنی این‌که تصور می‌کنید، همه رویدادها پیش‌بینی‌‌پذیر هستند. آقای بائی یعنی شما می‌گویید اتفاقات را نمی‌شود، پیش‌بینی کرد؟ بله می‌شود، اما زمانی می‌توانی چنین چیزی را بگویید که پیش‌بینی را هم انجام داده باشید. در غیر اینصورت این حرف و ذهنیت کاملا نابجاست.

از طرفی باید بپذیرید که ما در بازاری فعالیت می‌کنیم که سراسر عدم قطعیت است. یعنی هر آن ممکن است شما شب بخوابید، صبح بیدار شوید و در اخبار بشنوید که واکسن کرونا آمد و اونس جهانی طلا 150 دلار ریزش کند. مخلص کلام این‌که زمانی پیشبینی‌کردن رویداد ارزشمند است که قبل از اینکه اتفاق بیوفتد، پیش‌بینی را انجام داده باشید. در غیراینصورت ارزشی ندارد.

درباره سایر افراد نیز به این موضوع توجه کنید. در واقع شما با افرادی روبرو می‌شوید که بعد از اینکه اتفاقی رخ داد، می‌گویند که به این دلایل این اتفاقات افتاد و خیلی با کلاس واسش دلیل می‌تراشند. چرا؟! چون از اینکه اتفاقی بیفتد و هیچ دلیلی برایش وجود نداشته باشد، خوش‌شان نمی‌آید. هر اتفاقی که افتاد، با زبان بی‌زبانی می‌پرسیم چرا این طوری شد و وقتی یک دلیلی برای آن پیدا شد، آن وقت حالمان خوب می‌شود و راستش داریم سر خودمان را شیره می‌مالیم!

وقتی ما برای یک کار دلیل پیدا کنیم، باعث می‌شود، درد ناشی از اشتباهات را فراموش کنیم و با انرژی و انگیزه‌ای مضاعف، دوباره مسیر کار و اشتباهات را ادامه می‌دهید.

 

اشتباه چهارم: اعتماد به ناکارشناسان

معمولا افراد به کارشناسان مختلف اعتماد می‌کنند؛ بدون آن‌که درباره گذشته فرد، تبحر و تخصص آن‌ها تحقیق کنند. چون فلانی رفیق برادرم هست و چهار تا کتاب و اطلاعات مالی دارد، پس می‌توانم از او برای مسائل مالی مشورت بگیرم و عنان سرمایه و دارایی‌هایم را به او بسپارم.

اجازه دهید صادقانه واقعیتی را به شما بگویم؛ خیلی از ما فکر می‌کنیم، کارشناس‌هایی که اطراف ما هستند، دغدغه دارند که یک کار خیلی بزرگ و مهمی را برای مردم انجام دهند. اما این افراد هم دقیقا مثل من و شما دنبال این هستند که با کارشان درآمدی کسب کنند.

حالا چاره چیست؟ هر کسی که قرار است فعالیت اقتصادی داشته باشد، با هر سطحی از گردش مالی، لازم است هنر سرمایه‌گذاری و اصول اولیه آن را بلد باشد تا بتواند به کمک آن ضریب اشتباهاتش را کاهش داده و در عین حال بتواند کارشناس کاربلد را از نابلد تشخیص دهد. آن‌گاه می‌تواند به‌درستی از راهنمایی‌های یک کارشناس خبره به‌خوبی بهره ببرد.

 

—***—

 

ممنون از این‌که با خلاصه مطالب کافه پول 14 همراه من بودید. بسیار خوشحال می‌شوم درباره مباحث ارائه‌شده در گزارش، سوالات‌تان را در بخش نظرات بپرسید تا در نخستین فرصت به آن‌ها پاسخ دهم.

 

پیروز و ثروتمند باشید

عبدالحکیم بائی

برای اطلاع از آخرین مطالب و رویدادهای آموزشی و تحلیل‌ها، عبدالحکیم بایی را اینستاگرام دنبال کنید.

دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید