آیا سرمایه گذاری غیرفعال وجود دارد؟!

سرمایه‌گذاری غیرفعال، یکی از مباحثی که در سال‌های اخیر رواج بسیاری یافته و حرف و حدیث درباره آن زیاد است. به همین دلیل موضوع هفدهمین دورهمی مجازی کافه پول را به بررسی این مفهوم اختصاص دادم؛ که آیا اساسا ما چیزی به اسم سرمایه‌گذاری غیرفعال داریم یا خیر؟

این دورهمی مجازی، شامگاه یکشنبه 2 شهریور 99 با حضور جمعی از علاقه‌مندان به مباحث مالی و سرمایه‌گذاری برگزار شد؛ در ادامه با من همراه شوید تا گزیده‌ای از مباحث مطرح‌شده در این دورهمی مجازی را برایتان بازگو کنم.

 

لینک‌های مرتبط:

بخوانید: تحلیل‌های هفتگی بازارهای طلا، سکه و دلار

ثبت‌نام کنید: ثبت‌نام در جدیدترین رویداد کافه پول

عضو شوید: کانال تلگرام کافه پول

—***—

بورس یا مسکن؟ طلا یا ارز؟ با فلان قدر سرمایه، کجا سرمایه‌گذاری کنم؟ بلندمدت فکر کنم یا کوتاه مدت؟ قرار است در سال‌های آینده چه اتفاقاتی در بازارهای مالی بیفتد؟

این سوال‌ها و سوالات بسیار دیگری در زمینه‌های مالی در ذهن همه ما شکل گرفته است. ما دوست نداریم پول یا دارایی‌هایمان ارزش خودش را از دست بدهند، چون برای به دست آوردنشان تلاش کرده‌ایم. دوست داریم بفهمیم بهترین نوع سرمایه‌گذاری چیست و پول‌هایمان را در کجا سرمایه‌گذاری کنیم که هم امن باشد و هم ارزشش بیشتر شود.

واقعیت این است که سرمایه‌گذاری کاری دشوار است که نیاز به یادگیری مداوم، آزمون و خطا، شکست خوردن و ریسک پذیری بالا دارد.

سرمایه‌گذاری کار یک روز و دو روز نیست. اگر می‌خواهیم آن را یاد بگیریم باید از افرادی که در این راه تجربه کسب کرده‌اند یاد بگیریم.

وقتی نگاهی به داستان زندگی سرمایه‌گذاران بزرگ کنیم، می‌بینیم که هیچکدام تا وقتی شروع به آزمون و خطا و یادگیری نکرده‌اند و در راه تبدیل شدن به افراد موفق، شکست نخورده و تجربه کسب نکرده‌اند، به جایگاه واقعی‌شان نرسیده‌اند.

بعد از بیان این مقدمه کوتاه و تشویق شما به یادگیری بیشتر در این زمینه، در مقاله پیش رو می‌خواهیم به موضوعی مهم که البته بین کارشناسان مختلف مورد مناقشه هم قرار گرفته بپردازیم: اینکه سرمایه‌گذاری‌ها چطور به دو نوع فعال و غیرفعال تقسیم شده‌اند و «آیا اصلا چیزی به اسم سرمایه گذاری غیرفعال داریم یا خیر». تا انتها با ما همراه باشید. مطمئنا نکات خوبی یاد می‌گیرید.

 

سرمایه گذاری فعال و غیرفعال اصلا چی هست!؟

یکی از ویژگی‌های دنیای بازارهای مالی این است که موضوعاتی مثل سرمایه گذاری، تعاریف مختلفی دارد. شاید به این خاطر که چنین موضوعاتی، کیفی هستند و قابلیت اندازه گیری دقیق ندارند.

ضمن اینکه نباید فراموش کنیم، افرادی که در بازارهای مالی با عنوان کارشناس فعالیت می‌کنند، دارای صدها دیدگاه و استراتژی مختلف و متنوع‌اند.  بنابراین عجیب نیست که هرکدام از آن‌ها تعریف خاص خود را از موضوع موردنظر داشته باشند.

در مورد سرمایه گذاری فعال و غیرفعال، اغلب کارشناسان در یک تعریف کلی می‌گویند:

«سرمایه گذاری فعال به سرمایه گذاری‌هایی گفته می‌شود که نیاز به فعالیت مداوم، رصد دائمی و یک رویکرد عملی دارد. ضمن اینکه خیلی وابسته به نوسانات و تغییرات کوتاه مدت است. سرمایه گذاری غیرفعال به سرمایه گذاری‌هایی می‌گویند که نیاز به رویکرد عملی ندارند و نوسانات کوتاه مدت نمی‌تواند تاثیر زیادی روی مجموعه فاکتورهای آن بگذارد.»

 

سخت شد نه؟ اجازه بدهید کمی خودمانی‌تر و آسان‌تر این موضوع را باز کنیم. افرادی که به سرمایه‌گذاری‌های غیرفعال علاقه‌مند هستند، دیدگاه بلندمدت دارند. آ‌ن‌ها به تغییرات کوتاه مدتی که روی سرمایه‌هایشان تاثیر می‌گذارد، چندان اهمیت نمی‌دهند. در عوض با یک دیدگاه بلندمدت به حفظ و افزایش ارزش دارایی‌هایشان می‌اندیشند.


می‌خواهیم در ادامه بیشتر با سرمایه‌گذاری‌های غیرفعال آشنا شویم. ببینیم مزایای و معایب این نوع سرمایه‌گذاری چیست، آن را به چالش بکشیم و ببینیم چطور می‌توانیم به صورت متفاوتی به این نوع سرمایه‌گذاری فکر کنیم. راستی شاید هم اصلا منکر وجود چنین سرمایه‌گذاری شدیم! پس عجیب نیست اگر شگفت‌زده شوید!

 

آیا سرمایه‌گذاری واقعا غیرفعال وجود خارجی دارد؟

فرض کنید شما فردی هستید که دو ملک خریده‌اید و آن‌ها را اجاره داده‌اید. ظاهر امر بیانگر یک سرمایه‌گذاری غیرفعال است. چون ملک‌های شما برایتان درآمد به همراه دارد و کاری انجام نمی‌دهید.

اما در واقع در همین سرمایه‌گذاری به ظاهر فعال هم شما مشغول انجام کارهایی هستید. مثلا همین که خانه را به فرد یا افرادی اجاره دهید، به بنگاه بروید و قرارداد امضا کنید، ماه به ماه پیگیر پول اجاره شوید، به مشکلات مستاجر رسیدگی کنید و غیره، در واقع دارید کاری انجام می‌دهید.

یا مثال دیگر این است که شما مقدار زیادی از پولتان را در بورس سرمایه‌گذاری کرده‌اید و ارزش سهام‌تان بالا می‌رود. ظاهرا قرار نیست کاری کنید. اما همین که گاهی مجبور هستید بازار سهام را رصد کنید، خرید و فروش انجام دهید و یا وقت برای بررسی آن بگذارید دارید کاری انجام می‌دهید.

حتی اگر همه این کارها را هم به فردی دیگر بسپارید که انجام دهد، همان نگرانی‌ یا فکری که در مورد سرمایه‌هایتان در بازارهایی مثل مسکن و بورس دارید، گویای این است که دارید کاری انجام می‌دهید.

بنابراین می‌توانیم بگوییم هیچ سرمایه‌گذاری غیرفعال خالص و واقعی‌ای وجود ندارد. ولی با اندکی اغماض می ‌توانیم بین این دو سرمایه گذاری تفاوت قائل باشیم.

 

تفاوت‌های اصلی بین سرمایه‌گذاری فعال و غیرفعال چیست؟

سرمایه‌گذاران فعال یا «Active» همانطور که از نام آن پیداست مرتبا با دارایی‌ها و سرمایه‌هایشان درگیر هستند. باید رصد دائمی روی آن داشته باشند. آن‌ها به نوسانات کوتاه مدت بازار (مثل نوسانات روزمره) واکنش نشان می‌دهند و از آن‌ها برای تصمیم‌گیری‌هایشان استفاده می‌کنند. مثلا کسانی با دید کوتاه مدت دلار و سکه و طلا خرید و فروش می‌کنند.

سرمایه‌گذاران غیرفعال یا «Passive» اما، دیدگاه بلندمدت دارند و توجه زیادی به نوسانات کوتاه مدت و گذرا که بسیار هم زیاد رخ می‌دهد، ندارند. آنها در برابر نوسانات بازار و وسوسه‌هایی که در این میان وجود دارد، مقاومت می‌کنند. افرادی که در بورس فعالیت می کنند یا سهام صندوق‌های سرمایه‌گذاری را می‌خرند از جمه سرمایه گذاران غیرفعال هستند.

نکته: بسیاری از افرادی که به تازگی وارد بورس شده‌اند با دید سرمایه‌گذاری فعال و کوتاه مدت به آن نگاه می‌کنند. به همین خاطر هم احتمالا نمی‌توانند درک درستی از این بازار داشته باشند.

 

 

سرمایه‌گذاری غیرفعال چه خوبی‌هایی دارد؟

اغلب افرادی که سرمایه‌گذاری غیرفعال را دوست دارند، افرادی با دیدگاه بلندمدت هستند. همین دیدگاه بلندمدت باعث می‌شود آن‌ها فشار و استرس کمتری را تحمل کنند. اما فرض کنید شما کسی هستید که دیدگاه بسیار کوتاه مدت (مثلا روزانه یا هفتگی) دارید. آن هم در کشوری مثل ایران که اقتصادش واقعا غیرقابل پیش بینی است و به فاکتورهای زیادی از جمله اخبار سیاسی به شدت واکنش نشان می‌دهد. بسیار خب! هر روز باید صبح که از خواب برمی‌خیزید فورا اخبار را چک کنید و ببینید چه اتفاق تازه‌ای افتاده و آیا دچار ضرر شده‌اید یا سود.

یکی دیگر از فواید سرمایه‌گذاری غیرفعال این است که افراد متخصص‌تر و با تجربه‌تر در آن حضور دارند. کسانی که سرمایه‌گذاری بلد نیستند، از نظر اقتصادی و مالی توانایی‌های زیادی ندارند و به دنبال سود زودبازده هستند، بازارهای دیربازده برایشان جذاب نیست. این باعث می‌شود نوعی غربال‌گری صورت بگیرد و مثلا افرادی وارد سرمایه‌گذاری‌های غیرفعال شوند که توانایی‌های تخصصی بیشتر، صبوری بیشتر و البته سرمایه‌ بیشتری هستند.

برای همین هم هست که با توجه به اتفاقات غیرمعمولی که در رشد ناگهانی بازاری مثل بورس رخ داده، سرمایه‌گذاران بی‌تجربه و بی صبر وارد می‌شوند و ناگهان مممکن است دچار ضررهای هنگفت شوند.

ریسک کمتر را می‌توانیم یکی دیگر از مزایای این سرمایه‌گذاری بدانیم. بازارهای فعال اگرچه ممکن است بازدهی بیشتری داشته باشند، اما از آن طرف ریسک بیشتری هم متوجه سرمایه‌گذاران است. سرمایه‌گذاران غیرفعال ریسک کمتری متحمل می‌شوند و در دراز مدت سودشان هم مطمئن‌تر است. البته برای کسانی که ریسک پذیری بالایی دارند، این ممکن است نه مزیت بلکه یک عیب بزرگ باشد!

 

انواع سرمایه‌گذاری غیرفعال

راه های مختلفی برای سرمایه‌گذاری غیرفعال وجود دارد که به اختصار به چند نمونه از آن میپردازیم.

اول: ایجاد سیستم (OP)

OP در اینجا به اختصار به Other People اشاره دارد. وقتی مردم یا افراد برای شما کار کنند و از این راه پول به دست آورید، یعنی یک سرمایه‌گذاری غیرفعال کرده‌اید. مثلا وقتی کارخانه‌ای راه اندازی کرده‌اید و افرادی را در آن به کار گماشته‌اید. دقت کنید در این حالت هم سرمایه‌گذاری شما کاملاً غیرفعال نیست. بلکه ترکیبی از سرمایه‌گذاری فعال و غیرفعال است. آن بخشی که دیگران در حال کار برای کارخانه شما هستند و درآمد ایجاد می‌کنند، سرمایه‌گذاری غیرفعال است و بخشی که شما نظارت می‌کنید یا درگیر فعالیت های راه‌اندازی یا اداره کارخانه هستید، سرمایه‌گذاری فعال است.

دوم: استفاده از سرمایه دیگران (OPM)

در راه دوم که استفاده از پول دیگران نام دارد، شما از سرمایه دیگران استفاده می‌کنید. در این حالت ممکن است شما هیچ پولی نداشته باشید اما با استفاده از مذاکره، اعتبار خودتان یا راه‌های دیگر سرمایه دیگران را جذب می‌کنید و با آن مثلاً یک کافه رستوران راه می‌اندازید. این هم به نوعی سرمایه‌گذاری غیرفعال است که بخش‌هایی از آن سرمایه گذاری فعال را شامل می‌شود.

سوم: پس‌انداز کردن

وقتی بخشی از پولتان را پس‌انداز کنید، در حال سرمایه گذاری غیرفعال هستید. البته به شرطی که ارزش پولتان در گذر زمان حفظ شود. این مورد در کشورهایی که دچار تورم هستند، سرمایه گذاری

مناسبی نیست. مگر اینکه آن را در قالب ارز، طلا یا انواع دیگر ابزارهای مالی پس انداز کنید. ایده دادن و کسب و کارهای بدون سرمایه، از انواع دیگر سرمایه‌گذاری‌های غیرفعال هستند.

 

 

سرمایه‌گذاری غیرفعال انجام بدهیم یا فعال؟

راستش را بخواهید، پاسخ به این سوال به عوامل زیادی بستگی دارد. اگر بخواهیم با بله یا خیر به این سوال پاسخ دهیم، مثل پزشکی شده‌ایم که دارد برای همه بیمارانی که ویزیت می کند، نسخه‌ای واحد می‌پیچد.

اینکه سرمایه‌گذاری فعال کنید یا خیر به عوامل زیادی بستگی دارد که تعداد کمی از آن‌ها را در زیر می‌خوانید:

جنس سرمایه‌تان چیست؟

حتما زیاد شنیده‌اید که سرمایه اصلی زندگی تان را وارد بازارهایی مثل بورس نکنید و فقط بخشی از پس انداز یا سرمایه‌ای که فعلا به آن نیاز ندارید را سرمایه‌گذاری کنید. این گزاره اگرچه درست به نظر می‌رسد اما بازهم نمی‌توان آن را برای همه تجویز کرد.

برای این گزاره وارن بافت را مثال می‌زنند. اما کاری که واقعا آقای بافت می‌کند این است که هر بار بخشی از سود بزرگی که از بازارهای مالی به دست می‌آورد را مجددا در آن سرمایه‌گذاری می‌کند. نه اینکه از پس انداز یا سرمایه‌های قبلی‌اش این کار را کند.

چه نوع شخصیتی دارید؟

وجوه شخصیتی هرکدام از ما به شدت با نوع سرمایه‌گذاری‌هایمان مرتبط است. اگر بدون توجه به شخصیت‌تان و به صورت کورکورانه راه بقیه را طی کنید، نه تنها سود نمی‌کنید بلکه ممکن است همه چیزتان از دست برود.

روحیات شما مثل سطح تحمل استرس، میزان ریسک پذیری و ریسک گریزی و یا دیدگاه بلندمدت و کوتاه مدت شما نسبت به زندگی همه می‌تواند در نوع سرمایه‌گذاری کوتاه یا بلندمدت شما اثرگذار باشد.

جنس بازارها چیست؟

در سمت دیگر بازار را داریم. شکل نوسانات بازار، نوع نقدشوندگی، میزان سود و هریک از این عوامل هم در تشخیص شما برای سرمایه گذاری اهمیت خودش را دارد.

چه برنامه‌ای برای آینده دارید؟ آیا بازار را می‌شناسید؟

برنامه برای آینده، علاقه به نوع سرمایه‌گذاری و البته شناخت حداقلی آن بازار هم در تصمیمات شما اثرگذار است. می‌گویند در طول رونق مشهور شرکت‌های فناوری در دهه ۹۰، از وارن بافت می‌پرسیدند که چرا در شرکت‌های فناوری و اینترنتی سرمایه گذاری نمی‌کند، پاسخ او این بود که اصلاً نمی‌توانست بفهمد این شرکت‌ها چطور کار می‌کنند و روش درآمدزایی آن‌ها به چه صورت است.

اگرچه اکثر افراد در آن زمان او را فردی عقب‌مانده و سرمایه‌گذاری قدیمی می‌پنداشتند اما همین استراتژی هوشمندانه بافت او را از سقوط وحشتناک ارزش سهام این شرکت‌ها نجات داد؛ بنابراین، قبل از سرمایه گذاری در یک شرکت این‌طور فکر کنید که می‌خواهید در یک کسب‌وکار واقعی سرمایه گذاری کنید و درباره آن مطالعه کنید. و عوامل بسیار دیگر…

 

سخن پایانی…

بسیاری از افراد در شرایط کنونی اقتصاد به دنبال پیدا کردن راهی امن و پر سود برای سرمایه گذاری هستند. راه‌های مختلفی برای سرمایه گذاری وجود دارد اما از آن جایی که معمولا طیف وسیعی از مردم سرمایه چندان زیادی در دست ندارند باید مسیری را انتخاب کنند که امن باشد، قدرت نقد شوندگی داشته باشد و از ارزش پول در مقابل تورم محافظت کند.

یادتان باشد پیش از اینکه سرمایه‌گذاری را شروع کنید، به فاکتورهایی که در تصمیم گیری اثر می‌گذارد توجه کنید. کار سختی نیت. کافی است کمی مطالعه کنید، فکر کنید و سپس تصمیم بگیرید.

یادتان باشد حتی اگر در راه سرمایه‌گذاری شکست خوردید، هرگز امیدتان را از دست ندهید. شکست بخشی از فعالیت در بازارهای مالی است. افرادی باید شکست بخورند تا دیگری سود به دست آورد. همانطور که سود می‌کنید، احتمال زیادی هم وجود دارد که ضرر کنید. اما اگر در این راه قدم گذاشتید، با دانش و مطالعه و ایمن وارد شوید.

به یاد داشته باشید که نکته مهم در این شرایط کنونی قدرت ریسک پذیری شما است. اگر فکر می‌کنید با بالا و پایین رفتن قیمت سکه و ارز استرس زیادی را متحمل خواهید شد پس بهتر است راه دیگری برای سرمایه گذاری انتخاب کنید یا سرمایه خود را به دست صندوق های سرمایه گذاری امن بسپارید که به جای شما این کار را انجام دهند.

—***—

ممنون از این‌که با خلاصه مطالب کافه پول 17 همراه من بودید. بسیار خوشحال می‌شوم درباره مباحث ارائه‌شده در گزارش، سوالات‌تان را در بخش نظرات بپرسید تا در نخستین فرصت به آن‌ها پاسخ دهم و اگر تجربه‌ای دارید، ممنون می‌شوم بازگو کنید.

پیروز و ثروتمند باشید، عبدالحکیم بائی.

برای اطلاع از آخرین مطالب و رویدادهای آموزشی و تحلیل‌ها، عبدالحکیم بایی را اینستاگرام دنبال کنید.

دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید